|
NR 1-2/2004
SUPLEMENT
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ophthalmoscopic
Evaluation of the Parapapillary Region of the Optic Nerve Head
Oftalmoskopowa ocena
okołotarczowego obszaru tarczy nerwu wzrokowego
Jost B. Jonas, M.D., Wido M. Budde, M.D.,
Songhomitra Panda-Jonas, M.D.
Department of Ophthalmology and Eye Hospital,
University Erlangen-Nürnberg,
Schwabachanlage 6, D-91054 Erlangen, Germany |
|
|
| Summary: |
Neuropatiom wzrokowym
towarzyszą morfologiczne zmiany występujące w
okołotarczowym obszarze tarczy nerwu wzrokowego. Dla
wczesnego wykrywania jaskrowego uszkodzenia nerwu
wzrokowego w oczach z wysokim ciśnieniem
wewnątrzgałkowym, jeszcze przed rozwojem ubytków
perymetrycznych, istotnymi zmianami są: uogólnione lub
segmentowe zmniejszenie widoczności warstwy włókien
nerwowych siatkówki, występowanie zlokalizowanych
ubytków tej warstwy oraz obecność krwotoczków na tarczy
nerwu wzrokowego. Okołotarczowy zanik
naczyniówkowo-siatkówkowy zwykle nie występuje w oczach
z niejaskrowym uszkodzeniem nerwu wzrokowego, co jest
pomocne w różnicowaniu jaskrowej i niejaskrowej
neuropatii nerwu wzrokowego. Zarówno w jaskrowej, jak i
niejaskrowej neuropatii wzrokowej dochodzi do
zmniejszenia widoczności warstwy włókien nerwowych
siatkówki i zmniejszenia średnicy tętniczek
siatkówkowych wraz z ogniskowym zwężeniem tych naczyń.
Aksony komórek zwojowych siatkówki opuszczają oko przez
tarczę nerwu wzrokowego, będącą wąskim gardłem
wstępującej drogi wzrokowej. Wszystkie informacje
wzrokowe powstające na przestrzeni tysiąca milimetrów
kwadratowych siatkówki (111) skupiają się na obszarze
2-3 mm kwadratowych (58) tarczy nerwu wzrokowego. Daje
to wyobrażenie o znaczeniu tarczy nerwu wzrokowego dla
morfologicznej diagnostyki jego chorób i anomalii, które
prowadzą do zmian w regionie okołotarczowym i na samej
tarczy.
Metodyka doboru piśmiennictwa: Wykorzystywaną
bazą danych był MedLine. Przeanalizowano literaturę z
lat 1970-1997. Kryteriami włączenia czy wykluczenia
artykułu z tego przeglądu były: oryginalność, znaczenie
dla oftalmoskopowej oceny tarczy nerwu wzrokowego z
pominięciem zaawansowanych metod badania, nowe
doniesienia dotyczące anatomii czy patomorfologii tarczy
nerwu wzrokowego z klinicznymi i/lub patogenetycznymi
implikacjami. Opis nowych metod badania nie był
wystarczającą przyczyną uwzględnienia artykułu w tym
opracowaniu.
Typowe dla jaskrowego uszkodzenia tarczy nerwu
wzrokowego są płomykowate krwotoczki (34,35).
Diagnostyczne znaczenie krwotoczków tarczy oparte jest
na ich wysokiej specyficzności, gdyż są one rzadko
spotykane w oczach prawidłowych. Wskazują zwykle na
obecność jaskry, gdy brak jeszcze zauważalnych ubytków w
polu widzenia (2-5,19,99,148).
Okołotarczowy zanik naczyniówkowo–siatkówkowy jest jedną
spośród innych morfologicznych zmian występujących w
jaskrowych nieprawidłowościach tarczy nerwu wzrokowego.
Pod względem przydatności w wykrywaniu jaskrowego
uszkodzenia nerwu wzrokowego jest to cecha drugorzędna.
Stanowi ona jeden z parametrów użytecznych w
różnicowaniu poszczególnych typów pierwotnej i wtórnej
jaskry otwartego kąta oraz w diagnostyce różnicowej
jaskrowego i niejaskrowego uszkodzenia nerwu wzrokowego.
Uogólnione i ogniskowe zwężenie naczyń siatkówkowych
występuje zarówno w jaskrowych, jak i w niejaskrowych
neuropatiach wzrokowych (43,70,71,78,79). Jest ono
typowe dla uszkodzenia nerwu wzrokowego, ale nie jest
patognomiczne dla jaskry.
Zgodnie z definicją, jaskrowy zanik nerwu wzrokowego
jest związany z utratą wzrokowych włókien nerwowych, a
zatem zmniejszoną widocznością RNFL. Utrata włókien
nerwowych może występować w formie zlokalizowanych
ubytków bądź też w formie uogólnionej. Warstwa włókien
nerwowych siatkówki powinna być oceniana podczas każdego
rutynowego badania oftalmoskopowego. Dotyczy to
zwłaszcza pacjentów z wczesnym uszkodzeniem nerwu
wzrokowego. Kolejne badania kliniczne potwierdzają
znaczenie oceny RNFL, umożliwiającej wcześniejsze
wykrycie jaskrowego uszkodzenia nerwu wzrokowego niż w
konwencjonalnej perymetrii komputerowej. |
| Słowa kluczowe: |
tarcza nerwu wzrokowego,
pierścień neuroretinalny, zagłębienie wzrokowe,
przytarczowy pierścień twardówki, zanik okołotarczowy i
morfometria tarczy nerwu wzrokowego |
| Key words: |
optic disc, peripapillary
region, glaucomatous optic disc damage |
|
|
|
|
|
|
