NR 4-6/2005

get MSIE 4.x or better from www.microsoft.com/ie

Występowanie różnowzroczności u uczniów w wieku od 6 do 18 lat

Occurence of anisometropia among students ranging from 6 to 18 years of age

Damian Czepita, Wojciech Gosławski, Artur Mojsa

Z Katedry i Kliniki Okulistyki z Zakładem Patofizjologii Narządu Wzroku Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie
Kierownik: prof. dr hab. n. med. Danuta Karczewicz

Summary: Purpose: To determine the prevalence of anisometropia among students ranging from 6 to 18 years of age.
Material and methods: 5023 students from elementary schools, junior high schools and high schools, aged 6-18 years were examined. Measurements of visual acuity as well as retinoscopy after cycloplegia have been carried out. The data were analyzed using chi-square test and the coefficients of rang Spearman's correlation were calculated.
Results: It was found that 6% of the students suffer from anisometropia. No influence of the students' age on the prevalence of anisometropia was observed. It was found that anisometropia occurs more frequently among boys than among girls.
Słowa kluczowe:  różnowzroczność, występowanie.
Key words: anisometropia, occurrence.

 

W ostatnim okresie odnotowano znaczny wzrost częstości występowania wad refrakcji. Dlatego też opublikowano szereg prac na temat wpływu czynników genetycznych oraz środowiskowych na powstawanie krótkowzroczności, nadwzroczności oraz niezborności. Zdecydowanie mniejsze zainteresowanie badaczy budziła problematyka różnowzroczności (anizometropii) (1-15).
Powszechnie wiadomo, że nieskorygowana w dzieciństwie różnowzroczność może prowadzić do powstania niedowidzenia oraz zeza (6-8,10,11,15).
Jednak, mimo że jest to tak poważny problem społeczny, do tej pory w piśmiennictwie światowym opublikowano niewiele prac na temat anizometropii (3,4,6-8,10,11,14,15). W Polsce ukazało się zaledwie kilka publikacji dotyczących występowania różnowzroczności (1,2,5,9,12,13). Dlatego też postanowiono określić częstość występowania anizometropii u dzieci szkolnych.

Metodyka
Przebadano 5023 uczniów, w tym 2672 dziewczynek i 2351 chłopców w wieku od 6. do 18. roku życia, średni wiek wynosił 11 lat. Badane dzieci uczyły się w liceum nr 1 w Szczecinie, w szkołach podstawowych oraz w gimnazjach Szczecina i okolic.
Badania przeprowadzono w gabinetach piel ęgniarek szkolnych oraz w gabinetach zabiegowych znajdujących się na terenie szkół. Do worka spojówkowego podawano 1% roztwór tropicamidu. Czynność tę powtarzano po 5 minutach, a po 30 minutach od ostatniego zapuszczenia kropli, metodą skiaskopii, oznaczano refrakcję oczu. Ani-zometropię stwierdzano, gdy różnica w retrakcji oczu byta > 1,0

Wyniki
Stwierdzono, że 6% uczniów w wieku od 6 do 18 lat ma róż-nowzroczność. Nie zaobserwowano wpływu wieku na częstość występowania anizometropii. Wykazano, że różnowzroczność występuje o 1% częściej u chłopców niż u dziewcząt. Nieco większą różnicę częstości występowania anizometropii u chłopców stwierdzono w grupie uczniów, którzy ukończyli 18. rok życia (o 6% częściej, p < 0,05) (tab. I, ryc. 1).

Omówienie
W wielu pracach wykazano, że różnowzroczość występuje bardzo często u noworodków oraz niemowląt. U dzieci, które ukończyły 1. rok życia, częstość występowania anizometropii ulega redukcji i utrzymuje się na stałym, niskim poziomie (15).
W badaniach przeprowadzonych wśród dzieci chińskich, mieszkających w Hongkongu, zaobserwowano, że 24% niemowląt i 2% dzieci w wieku od 3 do 6 lat ma różnowzroczność (3,4). Podobne wyniki uzyskano, badając populację dzieci angielskich. Stwierdzono, że ponad 14% noworodków oraz 7-9% dzieci w wieku od roku do 3,5 lat ma anizometropię (6-8,15).
W 1991 r. Rosner i Belkin (14) po przebadaniu ponad 312 tysięcy osób w wieku od 17 do 19 lat wykazali, że różnowzroczność występuje o 0,05% częściej u kobiet niż u mężczyzn.
Badania nad częstością występowania anizometropii w Polsce zostały zapoczątkowane w 1938 r. przez Grzędzielskiego i Dymitrow-ską (5). Wykazano wówczas, że róż-nowzroczność występuje częściej u mężczyzn o budowie atlet ycznej i piknicznej, a rzadziej u osób aste-nicznych i dysplastycznych. W latach 60. i 70. rozległe badania nad występowaniem anizometropii prowadzili Czerek-Jaguczańska i wsp. (2), Koraszewska-Matuszewska i Illg (9), Mikulski (12), Ogielska i wsp. (13). Autorzy ci stwierdzili, że wśród młodzieży szkolnej i akademickiej różnowzroczność występuje z częstotliwością od kilku do kilkunastu procent. Nie zaobserwowano wpływu wieku oraz płci na częstość występowania anizometropii. Nieco inne wyniki uzyskali Baran i Buła
(1) , którzy podali, że 22% mężczyzn i 23% kobiet ma różnowzroczność.
W przeprowadzonych badaniach stwierdzono, że anizometropia występuje u 6% uczniów w wieku od 6 do 18 lat. Podobnie jak w pracach Czerek-Jaguczańskiej i wsp.(2) , Koraszewskiej-Matuszewskiej i IN ga (9), Mikulskiego (12), Ogiel-skiej i wsp. (13) nie zaobserwowano wpływu wieku na częstość występowania różnowzroczności. Stwierdzono jednak nieznacznie częstsze występowanie anizometro-pii u chłopców niż u dziewcząt.

 
Wyniki przeprowadzonych badań różnią się znacznie od wyników uzyskanych przez Barana i Bułę (1). Z pewnością jest to związane z faktem, że autorzy ci wykonali badania na małej i niereprezentatywnej grupie sportowców wyczynowych oraz kandydatów do uprawiania różnych dyscyplin sportowych.
W 1990 i 1999 r. Lin i wsp. (10,11) po przebadaniu na Tajwanie kilkunastu tysięcy uczniów w wieku od 7 do 18 lat wykazali, że wraz z wiekiem rośnie częstość występowania różnowzroczności. Do tej pory zależności tej nie opisano w obr ębie innych ras. Prawdopodobnie zjawisko to był o spowodowane bardzo wysokim odsetkiem występowania wszelkich wad refrakcji na Tajwanie.

PIŚMIENNICTWO:
1. Baran L., Buła B.: Wady refrakcji u zawodników różnych dyscyplin sportu. Wych. Fiz. i Sport, 1966, 10, 99-105.
2. Czerek-Jaguczańska H., Ogielska E., Racyńska J.: Zmienność wad refrakcji u młodzieży szkolnej w wieku lat 8, 12, 16 i 20. Mater. Prace Antropol., 1964, 68, 133-138.
3. Edwards M.: The refractive status of Hong Kong Chinese infants. Ophthal. Physiol. Opt., 1991, 11, 297-303.
4. Fan C. -S., Edwards M., Chan Y. -C.: Vision screening of pre-school children by eccentric phot orefraction using a digital camera. Hong Kong, J. Ophthalmol., 1999, 2, 14-20.
5. Grzędzielski J., Dymitrowska M.: Statystyczne badania narządu wzroku u kandydatów na studia w lwowskich szkołach akademickich. Klin. Oczna, 1938, 16, 50-69.
6. Ingram R. M.: Refraction of 1-year-old children after atropine cycloplegia. Brit. J. Ophthalmol., 1979, 63, 343-347.
7. Ingram R. M., Barr A.: Changes in refraction between the ages of 1 and 31/2 years. Brit. J. Ophthalmol., 1979, 63, 339-342.
8. Ingram R. M., Traynar M. J., Walker C., Wilson J. M.: Screening for refractive errors at age 1 year: a pilot study. Brit. J. Ophthalmol., 1979, 63, 243-250.
9. Koraszewska-Matuszewska B., Illg W.: Wartość masowych badań okulistycznych dzieci szkolnych. Klin. Oczna, 1972, 42,395-398.
10. Lin L. L. K., Lieu J. C., Jan J. H., Shih Y. F., Hou P. K.: The signi-
ficance of anisometropia and astigmatism in myopic progres-sion - a longitudinal study. (w:) red. J. Weintraub: Proceedings of the 4th international conference on myopia. Singapore 1990. MIRF, New York, 1990, 195-205.
11. Lin L. L. -K, Shih Y. -F., Tsai C. -B., Chen C. -J., Lee L. -A., Hung
P. -T., Hou P. -K.: Epidemiologic study of ocular refraction among schoolchildren in Tai wan in 1995. Optom. Vis. Sci., 1999, 76, 275-281.
12. Mikulski T.: Dynamika wad ref rakcji. Klin. Oczna, 1972, 42, 389-393.
13. Ogielska E., Czerek-Jaguczańska H., Pacyńska J.: Zagadnienia wad refrakcji u młodzieży szkolnej i akademickiej. Klin. Oczna, 1967, 37, 721-728.
14. Rosner M., Belkin M.: A nation-wide study of myopia preva-lence in Israel. Findings in a population of 312,149 young adults. Metabol. Pediatr. System. Ophthalmol., 1991, 14,
37-41.
15. Saunders K. J.: Early refractive development in humans. Surv. Ophthalmol., 1995, 40, 207-216.
Autorzy dziękują pani A. Pechmann za pomoc w zbieraniu materiału.

Praca wpłynęła do Redakcji 1.03.2004 r. (582).

Adres do korespondencji (Reprint requests to):
dr hab. n. med. Damian Czepita ul. Roentgena 18 71-687 Szczecin


 
 



Ryc. 1. Występowanie różnowzroczności u uczniów w wieku od 6 do 18 lat. Oś pionowa - częstość występowania w procentach. Oś pozioma - wiek
w latach. Czarne słupki - dziewczynki. Białe słupki - chłopcy. Fig. 1. Occurrence of anisometropia of among students ranging from 6 to 18 years of age. Vertical axis - prevalence in %. Horizontal axis - age in years.
Black bars - girls. White bars - boys.


 

  Cała grupa / Whole group Dziewczynki / Girls Chłopcy / Boys Dziewczynki - chłopcy
Girls - boys
Wiek w latarh Liczba osób z różno- wzrocznością Liczba osób bez różno- wzroczności Częstość występowania w% Liczba osób 7 różno-wzrocznością Liczba osób bez różno-wzroczności Częstość występowania w% Liczba osób z różno-wzrocznością Liczba osób bez różnowzroczności Częstość występowania w% Różnica w %
Age in years Number of people with anisometropia Number of people without anisometropia Prevalence in % Number of people with anisopetropia Number of people without anisometropia Prevalence in % Number of people with anisometropia Number of people without anisometropia Prevalence in % Difference in %
6 34 370 9,2 21 187 11,2 13 183 7,1 4,1
7 23 349 6,6 11 183 6 12 166 7,2 -1,2
8 32 445 7,2 16 242 6,6 16 203 7,9 -1,3
9 29 484 6 15 266 5,6 14 218 6,4 -0,8
10 33 425 7,8 20 231 8,7 13 194 6,7 2
11 23 444 5,2 9 242 3,7 14 202 6,9 -3,2
12 29 431 6,7 12 226 5,3 17 205 8,3 -3
13 25 341 7,3 11 179 6,1 14 162 8,6 -2,5
14 25 387 6,5 10 189 5,3 15 198 7,6 -2,3
15 21 369 5,7 8 198 4 13 171 7,6 -3,6
16 16 240 6,7 10 143 7 6 97 6,2 0,8
17 8 215 3,7 6 111 5,4 2 104 2 3,4
18 9 216 4,2 2 124 1,6 7 92 7,6 -6*

Tab. I. Częstość występowania różnowzroczności u uczniów w wieku od 6 do 18 lat. Znamienność statystyczna: *p < 0,05. Tab. I. Prevalence of anisometropia among students ranging from 6 to 18 years of age. Statistical significane: *P < 0.05.



 

 
     


linia-lewa.gif (150 bytes)


Wydawca dwumiesięcznika medycznego "Klinika Oczna"
Oftal Sp. z o.o.

ul. Lindleya4, 02-005 Warszawa
Oddział: 03-709 Warszawa ul. Sierakowskiego 13 (Szpital)

tel./fax: (0-22) 670-47-40
centrala: (0-22) 618-84-85 wew. 52-45

e-mail: ored@okulistyka.com.pl