|
NR 7-9/2005
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Występowanie
krótkowzroczności szkolnej u studentów medycyny
Frequency and incidence of
myopia among medical students
Katarzyna Mozolewska-Piotrowska, Joanna
Stępniewska, Jolanta Nawrocka
Z Kliniki i Katedry Okulistyki Pomorskiej Akademii Medycznej w
Szczecinie
Kierownik: prof. dr hab. n. med. Danuta Karczewicz |
|
|
| Summary: |
Purpose: To
estimate the frequency and dynamic changes in refractive
errors in population of students of medical (MF) and
dental (DF) faculties of Pommeranian Medical Academy in
Szczecin.
Material and methods: Medical records from
ophthalmic examinations performed in 176 medical
students (117 females and 59 males) during the 2nd and
4th course of studies were analyzed (2-years long
observation).
Results: Refractive error was found in 42% of MF
students and 39.5% of DF students on the 2nd course and
in 51% and 47% on the 4th course respectively. Myopia
was found in 75% of ametropic eyes. In 2 years
observation time, there was a statistically significant
progression of refracive error in 50% of myopic students
(from -2.9 ± 2.3 D to -3.4 ± 1.9D in MF and from -2.0 ±
1.5 to -2.4 ± 1.5D in DF). Myopia developed in 13% of
initially emmetropic students. |
| Słowa kluczowe: |
wady refrakcji,
krótkowzroczność, dorośli. |
| Key words: |
refractive errors, myopia,
adults. |
|
|
|
Wstęp
Stale wzrastające wymagania edukacyjne łączą się z koniecznością
coraz intensywniejszej pracy wzrokowej. W połączeniu z tendencją
do spędzania wolnego czasu przy telewizji lub komputerze stanowi
to duże obciążenie dla narządu wzroku. Intensywna praca z bliska
wraz z jednoczesnym zmniejszeniem bodźców do patrzenia w dal są
uważane za przyczyny powstawania i szybkiego postępowania
krótkowzroczności szkolnej (akomodacyjnej) (2,6,10,12).
Krótkowzroczność staje się coraz częstszą wadą refrakcji.
Występuje u 75% 18-latków na Tajwanie i u ponad 50% studentów w
Japonii. W Singapurze stwierdzono ją u 9% populacji
niewykształconej i aż u 50-60% absolwentów szkół podstawowych
(7,8). W Polsce występuje ona obecnie u co 3. -4. absolwenta
szkoły średniej, podczas gdy 30 lat temu dotyczyła jedynie
12-15% uczniów w wieku 18 lat (1,10). Według większości autorów
największe nasilenie zmian i narastanie wady występuje w okresie
pokwitania, a stan refrakcji oczu stabilizuje się do 19. -20.
roku życia (1,2,10,12). Istnieją też doniesienia na temat
możliwości powstawania krótkowzroczności u dorosłych, narażonych
na duże obciążenia pracą wzrokową do bliży (1,4,7,9).
Piśmiennictwo dotyczące występowania i dynamiki wad wzroku po
20. roku życia jest jednak skromne i dotyczy głównie krajów
skandynawskich i azjatyckich. W Polsce jedynie Ogielska w 1967
roku przeprowadziła badania refrakcji obejmujące osoby po 19.
roku życia – studentów, a Rojek w 1991 r. – badania
krótkowzroczności w populacji lekarzy (10,11).
Celem naszej pracy jest ustalenie częstości występowania oraz
dynamiki zmian krótkowzroczności u studentów wydziału
lekarskiego i stomatologii Pomorskiej Akademii Medycznej w
Szczecinie.
Materiał i metodyka
Materiał stanowiły wyniki badań okresowych narządu wzroku
przeprowadzanych u studentów medycyny na II i IV roku studiów,
obejmujące wywiad, badanie ostrości wzroku, skiaskopię po 1% Sol.
Tropicamidi oraz korekcję wyrównującą ostrość wzroku do dali.
Przeanalizowano dane 176 studentów, w tym 100 z wydziału
lekarskiego (WL) – 61 kobiet i 39 mężczyzn – oraz 76 z wydziału
stomatologii (WS) – 56 kobiet i 20 mężczyzn. Średnia wieku
wynosiła 20,6 ± 0,7 roku na II roku i 22,6 ± 0,7 na IV roku.
Porównano dane dotyczące występowania i wielkości wady u tych
samych osób w 2-letnim okresie obserwacji, tzn. na II i na IV
roku. Wyniki poddano analizie statystycznej, wykorzystując test
t-Studenta i test McNemary dla prób zależnych.
Wyniki
Częstość występowania wad wzroku u studentów (WL) i (WS) na II i
IV roku przedstawiono w tabelach I i II.
W ciągu 2 lat odsetek studentów z wadą wzroku zwiększył się na
WL z 42% do 51%, a na WS odpowiednio z 39,5% do 47% i
spowodowany był wzrostem liczby osób z krótkowzrocznością na IV
roku w porównaniu z II rokiem. Procent osób z krótkowzrocznością
wzrósł w tym czasie z 36% do 44% na WL i z 30% do 38% na WS.
Różnice te były statystycznie istotne odpowiednio w przypadku p
< 0,025 i p < 0,05. Nadwzroczność i astygmatyzm występowały na
II roku odpowiednio w 5% i 6% na WL oraz w 5,3% i 2,6% na WS i
nie wykazywały istotnych zmian w 2-letniej obserwacji.
Średnią wielkość wady u studentów z krótkowzrocznością
akomodacyjną przedstawia tabela III.
W ciągu 2 lat obserwacji średnia wielkość krótkowzroczności
wzrosła w grupie studentów WL od -2,29 ± 1,18 D do -2,8 ± 1,3 D,
a w grupie WS od -2,0 ± 1,53 D do -2,46 ± 1,5 D. Różnice te były
statystycznie istotne w przypadku p < 0,05.
Zakres wielkości wady u studentów z krótkowzrocznością na II i
IV roku Wl i WS przedstawiają ryciny 1 i 2.
Wśród studentów obu wydziałów zaznacza się wyraźne przesunięcie
częstości występowania poszczególnych wielkości wady w kierunku
większych wartości ujemnych. Jest to szczególnie wyraźne w
obrębie krótkowzroczności do -3 D.
Stwierdzono dużą dynamikę zmian krótkowzroczności w badanej
grupie osób dorosłych w czasie 2 lat obserwacji. Wśród studentów
WL stabilizacja krótkowzroczności wystąpiła u 50% osób z miopią,
natomiast u pozostałej połowy zaobserwowano statystycznie
istotny (p < 0,025) wzrost wielkości wady średnio o 1,1 D ± 0,67
(0,25-1,5 D). W grupie studentów WS stabilizacja wady wystąpiła
u 48%, a wzrost u 52%, średnio o 0,87 D ± 0,42 (0,25-1,5 D).
Różnica była statystycznie istotna w przypadku p < 0,05.
Krótkowzroczność pojawiła się też u studentów IV roku, u których
nie stwierdzono jej w czasie badań na II roku. Dotyczyło to
13,7% studentów WL i 13% WS, rozpoczynających studia bez tej
wady. Średnia wielkość wady wynosiła w tej grupie na IV roku
odpowiednio 0,97 D ± 0,36 na WL i 1,17 D ± 0,74 na WS. Różnice
między grupą kobiet a grupą mężczyzn nie były statystycznie
istotne.
Omówienie
W porównaniu z ostatnimi badaniami prowadzonymi wśród studentów
przez Ogielską w 1964 roku można zauważyć znaczny wzrost
występowania krótkowzroczności w populacji studentów IV roku: z
21,9% do ponad 37,5% wśród kobiet i z 23,5% do ponad 38% u
mężczyzn (10). Odsetek osób z krótkowzrocznością stwierdzony
obecnie wśród studentów medycyny jest także wyższy od
obserwowanego w 1991 roku u lekarzy poniżej 29. roku życia.
Wynosił on wówczas 25,7% u mężczyzn i 36% u kobiet (11). Badania
przeprowadzone w 1998 r. w Norwegii wykazały częstsze
występowanie krótkowzroczności w populacji studentów medycyny
(50,3%) niż w populacji studentów innych kierunków (47%) (5,9).
W krajach azjatyckich miopia dotyczy aż do 95% studentów (7,8).
Częstość występowania astygmatyzmu wśród studentów w Polsce nie
zmieniła się w porównaniu z poprzednimi badaniami sprzed wielu
lat, natomiast nadwzroczność występuje obecnie rzadziej.
Ogielska stwierdziła ją u 21,9% kobiet i 10,9 % mężczyzn na IV
roku studiów, podczas gdy obecnie stwierdziliśmy ją u 6,5-7,1%
kobiet i 2,5% mężczyzn (10,11). Może to wynikać z przechodzenia
części osób z nadwzrocznością do grupy z emmetropią lub miopią
na skutek zwiększonych obecnie bodźców akomodacyjnych. Tendencję
taką potwierdzają też badania innych autorów (4,5). W Norwegii
np. częstość nadwzroczności w całej populacji jest statystycznie
wyższa, a krótkowzroczności niższa niż w grupie studentów (5). U
osób dorosłych z nadwzrocznością w pierwszym badaniu stwierdzono
także tendencję do przechodzenia tej wady w emmetropię lub
krótkowzroczność w ciągu 3-letniej obserwacji (4).
W piśmiennictwie przeważają opinie, że krótkowzroczność
akomodacyjna jest wadą typową dla wieku rozwojowego, która
powstaje i postępuje do 18. -20. roku życia, po czym ulega
stabilizacji (1,6,12). W przebadanej grupie studentów
stwierdzono wysoką częstość pojawiania się (13%) i powiększania
wady (50%) u osób dorosłych. Podobne wyniki otrzymali inni
autorzy badający postępowanie krótkowzroczności w populacji
studentów (3,4,7,9). W Norwegii 43-59% studentów z
krótkowzrocznością zaczęło używać szkieł korekcyjnych już po
rozpoczęciu studiów, a średnia wielkość korekcji wynosiła 2,34 ±
2,01 D (4,9). |
|
Postępowanie
krótkowzroczności zaobserwowano w niektórych grupach aż u 73%
studentów (4,7). Najważniejszą przyczyną powstawania
krótkowzroczności akomodacyjnej jest nadmierna praca wzrokowa do bliży (1,2,6,12). Studenci stanowią
grupę osób dorosłych narażoną na bardzo duże obciążenie pracą z
bliska, co może tłumaczyć tak częste pojawianie się i narastanie
krótkowzroczności wieku dorosłego w tej grupie (4,7,9).
Uzyskane wyniki stanowią punkt wyjścia do prowadzenia badań
prospektywnych na temat częstości występowania, rozwoju i
postępowania krótkowzroczności wśród osób dorosłych w Polsce.
Wnioski
1. Stwierdzono znaczny – prawie 2-krotny – wzrost częstości
występowania krótkowzroczności wśród studentów w stosunku do
badań z 1964 roku.
2. Spośród osób dorosłych rozpoczynających studia medyczne bez
wady wzroku 13% zagrożonych jest rozwojem krótkowzroczności w
czasie nauki.
3. U połowy studentów na kierunkach medycznych krótkowzroczność
szkolna nie stabilizuje się i powiększa się w sposób istotny w
czasie studiów.
PIŚMIENNICTWO:
1. Baranowska-George T., Koronczewska D., Sylwestrzak Z.:
Charakterystyka krótkowzroczności wieku szkolnego na podstawie
materiału Poradni dla Dzieci Krótkowzrocznych. Klin. Oczna,
1987, 89, 333-336.
2. Baranowska-George T. i wsp.: Leczenie krótkowzroczności
akomodacyjnej – doniesienie wstępne. Klin. Oczna, 1994, 96,
322-323.
3. Kinge B., Midelfart A.: Refractive errors among egeneering
students in Norway. Ophthalmic-Epidemiol., 1994, 1 (1), 5-13.
4. Kinge B., Midelfart A.: Refractive chanes among Norwegian
university students – a 3 year longitudinal study. Acta
Ophthalmol. Scand., 1999, Jun., 77 (3), 302-305.
5. Kinge B., Midelfart A., Jacobsen G.: Refractive errors among
young adults and university students in Norway. Acta Ophthalmol.
Scand., 1998, Dec., 76 (6), 692-695.
6. Koronczewska D., Sylwestrzak Z.: Wpływ ćwiczeń z okularami
plusowymi na stan wzroku krótkowidzów. Klin. Oczna, 1987, 89,
344-346.
7. Lin. L. L., Shih Y. F., Lee Y. C. Hung P. T., Hou P. K.:
Changes in ocular refraction and its components among medical
students – a 5-year longitudinal study. Optom. Vis. -Sci., 1996,
Jul., 73 (7), 495-498.
8. Lo P. I., Ho P. C. et al.: Relationship between myopia and
optical components – a study among Chinese Hong Kong student
population. Yen Ko Hsueh Pao, 1996, Sep., 12 (3), 121-125.
9. Midelfart A., Aamo B., Sjohaug K. A., Dysthe B. E.: Myopia
among medical students in Norway. Acta Ophthalmol Copenh., 1992,
Jun., 70 (3), 317-322.
10. Ogielska E., Czerek-Jaguczyńska H., Pacyńska J.: Zagadnienia
wad refrakcji u młodzieży szkolnej i akademickiej. Klin. Oczna,
1967, 37, 721-728.
11. Rojek A., Toczyska E.: Częstość występowania wad refrakcji u
lekarzy polskich. Klin Oczna, 1991, 93, 9-11.
12. Słomska J.: Współczesne poglądy na etiopatogenezę i leczenie
krótkowzroczności. Część I: etiopatogeneza. Część II: leczenie.
Klinika Oczna, 1994, 3, 96, 112-118.
Praca wpłynęła do Redakcji 1.06.2004 r. (606).
Zakwalifikowano do druku 4.05.2005 r.
Ryc. 1. Wielkość wady u studentów WL z
krótkowzrocznością szkolną na II i IV roku.
Fig. 1. Distribution of the refractive error values in MF myopic
students on the 2nd and 4th course of studies.
Ryc. 2. Wielkość wady u studentów WS z
krótkowzrocznością szkolną na II i IV roku.
Fig. 2. Distribution of the refractive error values in DF myopic
students on the 2nd and 4th course of studies.
| |
Wydział
Lekarski
Medical Faculty |
Wydział
Stomatologii
Dental Faculty |
| II rok |
IV rok |
II rok |
IV rok |
| kobiety / females |
-1,95
sd = 1,08 |
-2,52
sd=1,25 |
-2,14
sd = 1,64 |
-2,65
sd=1,59 |
| mężczyźni / males |
-3,06
sd=1,03 |
-3,30
sd = 1,19 |
-1,67
sd=1,30 |
-2,03
sd=1,27 |
| razem / total |
-2,29
sd = 1,18 |
-2,80
sd=1,30 |
-2,0
sd=1,53 |
-2,46
sd=1,50 |
Tab. III. Średnia wielkość
wady (w dioptriach) u studentów WL i WS z krótkowzrocznością
szkolną na II i na IV roku.
Tab. III. Average refractive error in MF and DF myopic students
on the 2nd and 4th course of studies (in diopters).
|
|
|
|
Wydział
Lekarski Medical Faculty |
II rok |
IV rok |
K
n = 61 |
M
n=39 |
Razem
n=100 |
K
n=61 |
M
n=39 |
Razem
n=100 |
| bez wady wzroku / no
refractive error |
54,0 |
64,0 |
58,0 |
45,9 |
56,4 |
50,0 |
| krótkowzroczność /
myopia |
37,8 |
33,3 |
36,0 |
45,9 |
38,0 |
44,0 |
| nadwzroczność /
hyperopia |
8,2 |
2,6 |
6,0 |
8,2 |
2,5 |
6,0 |
| astygmatyzm /
astigmatism |
6,4 |
5,2 |
6,0 |
6,4 |
5,2 |
6,0 |
Tab. I. Częstość
występowania wad wzroku u studentów Wydziału Lekarskiego na II i
IV roku studiów (w procentach).
Tab. I. Frequency of refractive errors among MF students on the
2nd and 4th course of studies (%).
|
Wydział
Stomatologii Dental Faculty |
II rok |
IV rok |
K
n = 56 |
M
n=20 |
Razem
n = 76 |
K
n=56 |
M
n=20 |
Razem
n=76 |
| bez wady wzroku / no
refractive error |
60,7 |
60,0 |
60,5 |
51,8 |
55,0 |
53,0 |
| krótkowzroczność /
myopia |
28,6 |
35,0 |
30,0 |
37,5 |
40,0 |
38,0 |
| nadwzroczność /
hyperopia |
10,7 |
5,0 |
9,3 |
10,7 |
5,0 |
9,3 |
| astygmatyzm /
astigmatism |
1,8 |
5,0 |
2,6 |
1,8 |
5,0 |
2,6 |
Tab. II. Częstość
występowania wad wzroku u studentów Wydziału Stomatologii na II
i IV roku (w procentach).
Tab. II. Frequency of refractive errors among DF students on the
2nd and 4th course of studies (%).
|
|
|
