|
W dniach 15-18 października 2005
roku odbyło się coroczne spotkanie Amerykańskiej Akademii
Okulistyki (AAO). Tym razem na miejsce Zjazdu wybrano Chicago –
nowoczesną metropolię z najwyższym obecnie w USA drapaczem
chmur, Sears Tower, i imponującym Art Institute, posiadającym
najbogatszą poza Francją kolekcję dzieł impresjonistów i
postimpresjonistów. Obrady odbywały się w pięknym McCormick
Place, z którego wschodniego skrzydła roztaczał się zapierający
dech w piersiach widok na jezioro Michigan i największe na
świecie kryte delfinarium.
W dniach poprzedzających otwarcie zjazdu (14-15 października)
odbywały się równolegle całodzienne kursy tematyczne dotyczące
sześciu głównych działów okulistyki (m. in. jaskry). Każdy
składał się z kilkudziesięciu miniwykładów, w których poruszano
najbardziej aktualne problemy z poszczególnych dziedzin. Tematem
samego Zjazdu były najnowsze osiągnięcia współczesnej
okulistyki. Z uwagi na napięty program naukowy i równoczesne
terminy sesji koniecznością stała się selekcja spotkań.
Po niezwykle interesujących wykładach neurogenetyków i
neurobiologów trudno oprzeć się wrażeniu, że leczenie jaskry w
przyszłości polegać będzie na bezpośredniej ochronie nerwu i
terapii genowej. W opinii prof. Levine'a, neurochirurga z
University of Wisconsin, pomyślne rozwiązanie zagadki
neuroregeneracji nastąpi jednak dopiero za 10-20 lat. W
najbliższych latach w dziedzinie neuroprotekcji wiąże się
nadzieje głównie z dwoma lekami: brimonidyną (pomimo kolejnych
prób wciąż brak jest potwierdzenia neuroprotekcyjnego działania
tego leku u ludzi) oraz memantyną (w 2006 roku oczekiwane są
wyniki badań III fazy u ponad 2 tys. chorych z jaskrą).
Prowadzone są intensywne badania nad powstaniem szczepionki,
której celem będzie nasilenie fizjologicznych mechanizmów
autokontroli (poprzez wpływ na mikroglej) i uruchomienie systemu
autonaprawy. Jednak, jak wykazały badania na zwierzętach,
nadzieje dotyczące tej pojedynczej immunizacji należy raczej
wiązać z zapobieganiem progresji jaskry, nie zaś z zapobieganiem
powstaniu choroby. Pomimo że w trakcie badań laboratoryjnych
jest ponad 50 nowych związków obniżających ciśnienie
wewnątrzgałkowe (m. in. agoniści adenozyny, peptydy
natriuretyczne, agoniści dopaminergiczni), to, zdaniem dr.
Camrasa, przełomu w klasie analogów prostaglandyn należy się
spodziewać nie wcześniej niż za 20 lat.
Obserwowano podobną liczbę prac poświęconych chirurgii jaskry,
m. in. dotyczących trabekulektomii, operacji nieperforujących i
setonowych. W ciekawym wykładzie dotyczącym chirurgii
niepenetrującej jaskry dr Shaarawy poruszył temat
nieuzasadnionego traktowania sklerektomii głębokiej jako metody
mniej skutecznej od trabekulektomii. Stwierdził, że brak jak
dotychczas randomizowanych badań kontrolnych, w których
porównywano by obie techniki. Podkreślił znaczenie implantów
śródtwardówkowych, potrzebę intensywnej opieki pooperacyjnej
umożliwiającej ewentualne zastosowanie procedur pooperacyjnych
(takich jak goniopunktura), a także korzystny wynik śród- i
pooperacyjnego zastosowania antymetabolitów, które pozwalają na
uzyskanie stabilnego efektu hipotensyjnego. Zdaniem Shaarawy nie
bez znaczenia dla wyników operacyjnych i tym samym popularności
metody jest również doświadczenie chirurga, gdyż jak wykazały
badania, chirurgia nieperforująca w związku z koniecznością
precyzyjnej identyfikacji struktur beleczkowania wiąże się z
długą learning curves.
Zwraca uwagę dość duża popularność metod laserowych – argonowej
(ALT) i selektywnej trabekuloplastyki (SLT) w leczeniu jaskry.
Przez niektórych okulistów amerykańskich ta ostatnia traktowana
jest często jako terapia I rzutu. Choć skuteczność obu metod w
badaniach randomizowanych (Damji, Juzych, Martinez) okazała się
porównywalna, zdecydowanie częściej wykorzystywany jest w USA
laser argonowy (Juzych). Wart odnotowania jest fakt słabszej
reakcji na „zimny laser” (SLT) u chorych leczonych analogami
prostaglandyn, jak również u chorych z grubszą rogówką (CCT >
571 nm).
W przebogatej ofercie wystawców dużym zainteresowaniem cieszyła
się nowa generacja tonometrów, których odczyt nie zależy od
sztywności lub grubości rogówki (sprzężony z biomikroskopem
dotykowy Pascal Dynamic Contour Tonometr czy bezkontaktowy
Reichert Ocular Response Analyzer). Zaawansowane są prace nad
stworzeniem telemetrycznego systemu pomiaru ciśnienia
wewnątrzgałkowego z implantowanym wewnątrzgałkowo czujnikiem
(zintegrowanym ze specjalną zwijalną soczewką, wszczepianą z
małego cięcia rogówkowego).
|
|
Model testowany obecnie na
zwierzętach jest wciąż udoskonalany.
W chirurgii refrakcyjnej dominował gorący od ponad dwóch lat
temat korekcji starczowzroczności, z pewnością niemarginalny,
gdyż problem presbiopii dotyczy około 40% populacji USA.
Poszerzany o nowe modele jest segment soczewek wieloogniskowych
i akomodacyjnych. Zaprezentowano również 2-letnie wyniki
korekcji starczowzroczności metodą multifokalnej ablacji za
pomocą lasera ekscymerowego.
O wadze problemu, jakim jest zwyrodnienie plamki związane z
wiekiem (AMD), najlepiej świadczą liczby – w ciągu najbliższych
15 lat liczba chorych na AMD w USA zwiększy się o ponad 70%, z
obecnych 1,75 mln do prawie 3 mln ludzi w 2020 roku, a kolejny
milion znajdzie się w grupie ryzyka. Obecnie choruje 11%
populacji amerykańskiej w wieku od 65. do 74. roku życia i aż
28% osób w wieku powyżej 75 lat. Szczególnego znaczenia
nabierają więc testy przesiewowe, pozwalające na wczesną
diagnostykę schorzenia i zastosowanie leczenia. W ostatnim roku
zaprezentowane zostały dwie techniki: skaningowa perymetria
entoptyczna (SLEP, Scanning Laser Entoptic Perymetry) oraz
automatyczny test Amslera (3-D computer-automated threshold
Amsler grid test). Z roku na rok rośnie liczba zabiegów terapii
fotodynamicznej z użyciem werteporfiryny (PDT), podejmowane są
również próby leczenia z zastosowaniem innych związków w
skojarzeniu z lub zamiast PDT.
Tak więc przedstawiono wstępne wyniki zastosowania
doszklistkowych iniekcji związku AdPEDF czy SIRNA-027 (Small,
Interfering RNA molecule) w leczeniu poddołkowej
neowaskularyzacji naczyniówkowej (badania I fazy). Wykazano
lepszą stabilizację ostrości widzenia po skojarzeniu terapii
fotodynamicznej z infuzją Evizonu (Squalamine Lactate) (badania
II fazy), a także po połączeniu jej z doszklistkowym podaniem
triamcinolonu (6-krotnie mniejsze ryzyko nawrotu uszkodzenia w
porównaniu z izolowaną PDT). Zaprezentowano dwuletnie wyniki
badań wieloośrodkowych z zastosowaniem Anecortave Acetate, a
także 2-letnie wyniki VISION Study z użyciem pegaptanibu sodu (Macugenu)
w leczeniu neowaskularyzacji naczyniówkowej w przebiegu AMD.
Wyniki badań II fazy, przeprowadzone na 176 chorych z
retinopatią cukrzycową proliferacyjną, wykazały regresję
neowaskularyzacji u 62% chorych po 3-6 iniekcjach pegaptanidu,
co, zdaniem autorów, potwierdza antyangiogenetyczne właściwości
leku.
Terapia fotodynamiczna z zastosowaniem werteporfiryny znajduje
również zastosowanie w leczeniu neowaskularyzacji tęczówki w
przebiegu niedokrwiennej postaci zakrzepu pnia żyły środkowej
siatkówki (oprócz panfotokoagulacji), a także w leczeniu
neowaskularyzacji naczyniówkowej u dzieci w przebiegu choroby
Besta.
Zwiększa się spektrum schorzeń siatkówki, leczonych za pomocą
podawanego doszklistkowo triamcinolonu. Metoda ta, wprowadzona w
1999 roku, obecnie stosowana jest coraz częściej w leczeniu
obrzęku plamki w przebiegu cukrzycy, zakrzepu żyły środkowej
siatkówki, po operacji zaćmy, w terapii AMD (w skojarzeniu z PDT),
a także w leczeniu bolesnej jaskry krwotocznej. W dziedzinie
leczenia zakrzepu pnia żyły środkowej siatkówki prowadzone są
badania z zastosowaniem rekombinowanego tkankowego aktywatora
plazminogenu, podawanego bezpośrednio do światła żyły w celu
lizy skrzepliny, a także próby użycia bioimplantu – nośnika
stopniowo uwalniającego deksametazon (Posurdex). Zaprezentowano
również pierwsze skuteczne próby rozbicia zatoru gałązki tętnicy
środkowej siatkówki za pomocą Nd: YAG lasera (TYLE –
transluminal Nd: YAG Laser Embolysis). Przedstawiono obiecujące
wyniki zastosowania analogu somatostatyny – oktreotydu – w
leczeniu retinopatii cukrzycowej (wieloośrodkowe badania III
fazy).
Przedstawione powyżej refleksje po tegorocznym spotkaniu AAO z
pewnością nie obejmują wszystkich zagadnień poruszanych na
licznych sesjach i spotkaniach towarzyszących Zjazdowi.
Niezwykle zróżnicowany program sesji plenarnych, plakatowych i
wideo, możliwość uczestniczenia w kilkuset kursach szkoleniowych
i okazja do bezpośrednich spotkań z ekspertami – wszystko to, w
połączeniu z doskonałą organizacją zjazdu i przebogatą ofertą
wystawców stawia spotkania Amerykańskiej Akademii Okulistyki na
bardzo wysokim poziomie, czego najlepszym dowodem jest to, że
uczestniczy w nich każdego roku kilkanaście tysięcy okulistów z
całego świata.
|
|
