|
1. Krótka historia EVER
Europejskie Towarzystwo Badań Narządu Wzroku (EVER, ang.
European Association for Vision and Eye Research) zostało
założone w 1997 roku jako wspólne przedsięwzięcie europejskich
towarzystw naukowych, tj. „Association for Eye Research” (AER),
“European Community Ophthalmic Research Association” (ECORA)
oraz “Joint European Meetings in Ophthalmology and Vision” (JERMOV).
EVER jest obecnie wiodącym okulistycznym towarzystwem naukowym w
Europie, obejmującym całe spectrum badań z zakresu okulistyki i
nauk zajmujących się narządem wzroku. Zarówno powołanie
towarzystwa, jak i jego obecna działalność mają niewątpliwie na
celu wzmocnienie badań naukowych z zakresu narządu wzroku w
Europie oraz – w pewnym sensie – konkurowanie w tym zakresie z
rozwojem badań na innych kontynentach świata, w tym szczególnie
USA. Nie można się oprzeć wrażeniu, że EVER aspiruje do roli
europejskiego ARVO („Association for Research in Vision and
Ophthalmology”). ARVO to amerykańskie stowarzyszenie naukowe
założone przez 73 okulistów w 1928 roku w Waszyngtonie, a
obecnie najbardziej prężna i prestiżowa okulistyczna organizacja
naukowa na świecie, czego wyrazem jest m.in. bardzo wysoka od
wielu lat pozycja czasopisma towarzystwa IOVS (Investigative
Ophthalmology & Visual Science) wśród czasopism naukowych z
zakresu okulistyki. Za 2005 rok czasopismo otrzymało wskaźnik
impact factor (IF) 3,64, jest lokowane na 3 pozycji wśród
wszystkich czasopism okulistycznych, a na pierwszej pozycji
wśród czasopism zajmujących się podstawowymi badaniami naukowymi
w okulistyce na świecie. Od lat doroczne konferencje naukowe
ARVO, organizowane w Fort Lauderdale na Florydzie w USA, są
festiwalem nauki światowej, choć - czemu trudno się specjalnie
dziwić - zdominowanym przez naukowców amerykańskich. Wydaje się,
że naturalnym wobec tego odruchem było wzmocnienie nauki
europejskiej i stworzenie europejskiego odpowiednika tego
przedsięwzięcia.
Kongresy EVER odbywały się już 10 razy, w tym w Montpellier we
Francji (1997), w Palma de Mallorca w Hiszpanii (1998, 1999,
2000), Alicante w Hiszpanii (2001, 2002, 2003) oraz w Vilamoura
w Portugali (2004, 2005, 2006). Miejscem obrad były zazwyczaj
bardzo atrakcyjne turystycznie miejscowości. Kolejnymi
przewodniczącymi towarzystwa EVER byli: Gisèle Soubrane (1999),
Henk Spekreijse (2000), Bertil Damato (2001), John Forrester
(2002), Bron Anthony (2003), Per Söderberg (2004), Nick Galloway
(2005) oraz Tero Kivelä (2006).
2. Sprawozdanie z Kongresu EVER w Vilamoura, Portugalia, 2006
r.
Kongres poprzedzony był następującymi kursami: 1.
Statystyka, 2. Jak opanowywać nagłe przypadki stanów zapalnych
oka? 3. Elektrofizjologia w nabytych chorobach siatkówki oraz
ponadstandardowe badania ERG, 4. Pole widzenia w chorobach nerwu
wzrokowego, 5. Zasoby Internetu w zakresie okulistyki.
Każdą sesję plenarną otwierał wykładem zaproszony gość,
dokonując przeglądu współczesnej wiedzy na temat danego
zagadnienia naukowego, w tym: 1. Leki antywirusowe na wirusowe
infekcje oczu (prof. E. de Clerk, Louven), 2. Rozwój badań nad
odbieraniem odpowiedzi elektrycznych z oka (prof. N. Galloway,
Nottingham), 3. Dystrofie czopkowe i czopkowo-pręcikowe –
genotyp, fenotyp i patomechanizm (prof. A. Moore, London), 4.
Zależność między obrazem klinicznym i wiedzą teoretyczną w
rozwarstwieniu siatkówki (prof. P. Sieving, Bethesda, USA), 5.
Postępy w okulistyce chińskiej i jej zbliżanie się do okulistyki
międzynarodowej (prof. J. Zhao, Beijing, Chiny), 6. Stres
oksydacyjny w mitochondriach fotoreceptorów w eksperymentalnym
zapaleniu błony naczyniowej (prof. N. Rao, Los Angeles), 7.
Fototoksyczność i zwyrodnienia siatkówki – model, który czasami
jest prawdziwy (prof. C. Reme, Zurych).
Najwięcej komentarzy w kuluarach konferencji wywołało
wystąpienie prof. J. Zhao, przewodniczącego Chińskiego
Towarzystwa Okulistycznego. Z przedstawionych danych wynikało,
że w Chinach jest około 3700 podmiotów okulistycznych oraz około
22 000 specjalistów. Każdorazowo kongresy Chińskiego Towarzystwa
Okulistycznego skupiają ponad 4500 okulistów. W ostatnich latach
nastąpił ogromny postęp w technikach operacyjnych, w tym
operacji zaćmy, chirurgii jaskry oraz chirurgii
witreo-retinalnej. Każda z poważniejszych operacji
okulistycznych (włącznie z chirurgią refrakcyjną) wykonywana
jest obecnie najczęściej właśnie w Chinach, co stwarza ogromne
możliwości badań klinicznych i oceny wprowadzanych metod
leczenia. Chiny stają się dzisiaj również ogromnie chłonnym
rynkiem zbytu dla sprzętu i aparatury okulistycznej z całego
świata. Chociaż na razie nauka chińska wydaje się stosunkowo
słaba, jednak w najbliższych latach wraz z rozwojem gospodarczym
może odegrać ogromną rolę i konkurować z nauką europejską czy
amerykańską.
W kongresie brało udział ponad 800 uczestników. Zaprezentowano
280 prac w postaci plakatów, z czego 202 miały dodatkowo
charakter ustnych prezentacji, oraz 378 wyłącznie ustnych
wystąpień. Zaproszeni wykładowcy (w liczbie 176 osób)
zaprezentowali 233 prace. Uczestnicy z Polski przedstawili
następujące prezentacje (tytuły podaję w oryginale, afiliację
jedynie pierwszego autora):
1. In vivo interferometric measurements of the tear film
stability on soft contact lenses. Szczęsna D.H., Stenevi U.,
Kasprzak H., Instytut Fizyki we Wrocławiu, praca została
nagrodzona w swojej kategorii na sesji plakatowej.
2. Soluble Fas in tear fluid of patients with cystic fibrosis.
Mrugacz M., Żelazowska-Rutkowska B., Bakunowicz-Łazarczyk A.,
Wysocka J., Klinika Okulistyki Dziecięcej w Białymstoku.
|
|
3. Activities and concentrations of matrix metalloproteinase 9
and 2 (MMP-9 and MMP-2) in human diabetic aqueous humor.
Kłysik-Lewandowska A.B., Komorowski J., Hrabec E., Goś R., Nowak
M.S., Klinika Okulistyki w Łodzi.
4. Familial high myopia in Polish population. Rydzanicz M.A.,
Podfigurna-Musielak M., Frajdenberg A., Bejjani B.A., Leal S.M.,
Gajecka M., Instytut Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu.
5. The MVEP - problems and benefits of the method. Grzybowski
A., Hulewicz A., Pracownia Elektrodiagnostyki Narządu Wzroku w
Poznaniu.
6. Edmonde Mariotte (1620-1684), pioneer of neurophysiology and
neuro-ophthalmology. Grzybowski A., Aydin P., Zakład Historii
Medycyny AM w Poznaniu.
7. The value of Visual Evoked Potentials (VEP) in the monitoring
and prognosis of pituitary tumours. Grzybowski A., Liebert W.,
Adamczak N., Drużdż A., Miśkowiak B., Pracownia
Elektrodiagnostyki Narządu Wzroku w Poznaniu.
Jedna z polskich prac nie została – niestety – wystawiona na
sesji plakatowej, pomimo jej zgłoszenia autorzy na konferencję
nie przyjechali. Tego dnia było to jedyne niewypełnione miejsce
podczas całej sesji plakatowej. Sadzę, że powodem nieobecności
były nadzwyczaj ważne zdarzenia losowe, niemniej jednak warto
przy okazji wspomnieć, że konsekwencją takiego postępowania są
kary nakładane przez organizatorów. Dyskwalifikacja z
uczestnictwa w kolejnych sympozjach, nawet 2-3 letnia, szkodzi
wizerunkowi danej jednostki medycznej. Warto zatem podjąć próbę
wybrnięcia z niekomfortowej sytuacji, np. poprzez powierzenie
plakatu innej grupie uczestników z kraju, co pozwoliłoby chociaż
na jego prezentację.
Trudno przytoczyć najciekawsze referaty z całego zjazdu, ale o
jednym chciałbym wspomnieć. Było to wystąpienie prof. E.
Zrennera z Tuebingi pt. „Subretinal Chronic Multi-Electrode
Arrays Implanted in Blind Patients” przedstawiające pierwsze
doświadczenia z wieloelektrodowym wszczepem implantowanym
podsiatkówkowo u 2 chorych ze zwyrodnieniem barwnikowym
siatkówki. Wystąpienie to, choć miało miejsce podczas zwykłej
sesji naukowej i ograniczone było limitem czasowym 5-7 minut,
zgromadziło duże grono słuchaczy i spotkało się z niezwykle
entuzjastycznymi komentarzami, w których zwracano uwagę na
przełomowy charakter badań. Było to dla mnie bardzo miłe,
ponieważ dobre kontakty naukowe prof. Zrennera z polskimi
ośrodkami są powszechnie znane (sam miałem okazję dwukrotnie
gościć w Tuebingen w latach 90.), a o jego życzliwości wobec
Polaków mogliśmy się wielokrotnie przekonać.
Odbyło się również walne zebranie członków EVER, w którym miałem
okazję brać udział. Poza typowymi procedurami (sprawozdania
finansowe, merytoryczne, absolutorium, wybory nowych władz,
etc.) zaaprobowano zgłoszony przeze mnie na piśmie poprzedniego
dnia wniosek w sprawie utworzenia sekcji historii okulistyki,
lecz jednocześnie wyrażono obawę, że początkowo z powodu
niewielkiej liczby zgłaszanych prac sekcja ta może mieć problemy
z samodzielnym funkcjonowaniem. Dlatego też postanowiono czasowo
przyłączyć ją do sekcji neuro-okulistyki. Rzeczywiście, na
kongresie EVER z historii okulistyki wygłoszono właściwie jedną
pracę dotycząca Edme Mariotta. Mam wielką nadzieję, że w
kolejnym roku prac tych będzie więcej.
3. Teraźniejszość i przyszłość EVER
Obecnie EVER zrzesza ponad 770 członków skupionych w 11
sekcjach naukowych (dla porównania – w ARVO jest obecnie ponad
11 000 członków działających w 13 sekcjach, 58% członków
pochodzi z USA, a reszta z innych 70 krajów świata). Obecnie
sekcje te obejmują następującą tematykę: anatomię i biologię
komórkową, rogówkę i powierzchnię oka, jaskrę, immunologię i
mikrobiologię, soczewkę i zaćmę, biologię molekularną (wraz z
genetyką i epidemiologią), neuro-okulistykę (wraz z patogenezą i
leczeniem zeza, a od 2007 roku - historią okulistyki), patologię
i onkologię, fizjologię (wraz z biochemią i farmakologią),
siatkówkę i ciało szkliste, percepcję wzrokową z optyką i
elektrofizjologią. Doroczna konferencja odbywa się zawsze
jesienią, by nie konkurować z konferencją ARVO, która zwykle ma
miejsce wiosną.
Funkcjonowanie EVER daje krajom Europy wschodniej ogromną
szansę. Kraje te, dziś w dużej mierze już członkowie Unii
Europejskiej, na skutek wieloletniej izolacji naukowej i braku
odpowiednich inwestycji od średniego poziomu europejskiego
dzieli spory dystans. Można go pokonać dzięki kontaktom z
najlepszymi naukowcami europejskimi, np. właśnie poprzez
konferencje EVER. Dostępność geograficzna oraz finansowa nie są
tu również bez znaczenia. Członkostwo, szczegółowe informacje
znaleźć można na stronie internetowej towarzystwa www.ever.be,
związane jest z opłatą 140 euro, choć od 2007 roku dla
kandydatów z krajów mniej zamożnych (w tym z Polski) wynosi ona
100 euro, a dla osób w tracie specjalizacji – 70 euro. Do
bezpośrednich korzyści płynących z przynależności do EVER należą
zmniejszona stawka opłaty konferencyjnej na dorocznym zjeździe
oraz bezpłatny dostęp internetowy do czasopisma EVER, jakim jest
Acta Ophthalmologica Scandinavica (o wskaźniku impact factor
1,58 za 2005 rok; czasopismo sytuowane na 15. miejscu w
światowym rankingu 44 najlepszych międzynarodowych czasopism
okulistycznych). Obecnie przewodniczącym towarzystwa naukowego
jest prof. Uwe Pleyer, a najbliższy kongres odbędzie się w
dniach 3-6 października 2007 r. w Portoroz w Słowenii (termin
zgłaszania streszczeń zjazdowych upływa 1 czerwca 2007 r.).
|
|
