|
NR. 2/2008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ostrość wzroku, zez
i widzenie obuoczne w pseudofakii po zabiegu operacyjnym
usunięcia zaćmy urazowej u dzieci
Visual Acuity, Strabismus
and Binocular Vision in Psedophakia
after Traumatic Cataract Surgery in Children
Lidia Nawrocka, Maria Formińska-Kapuścik,
Erita Filipek, Piotr Berezowski, Paweł Banasiak
Klinika Okulistyki Dziecięcej Katedry Okulistyki Śląskiego
Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
Kierownik: dr hab. n. med. Maria Formińska-Kapuścik
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 5 w Katowicach
Kierownik: mgr Dorota Puka |
|
|
|
|
|
|
| Summary: |
The aim of the paper: To
assess visual acuity, binocular vision and ocular
alignment in children after post-traumatic cataract
surgery with posterior chamber intraocular lens (PCIOL)
implantation.
Patients and Methods: 46 pediatric patients (46 eyes),
including 35 boys and 11 girls, after traumatic cataract
surgery with posterior chamber intraocular lens have
been examined. The patients were between 3 and 18 years
of age at the time of surgery. The follow-up period was
on average 41.5 (±17.6) months. The patients were
assessed based on the post-surgery visual acuity level.
Distance and near vision was examined using best
correction on Snellen’s optotypes. Ocular alignment and
binocular vision was examined using synoptophore. All
patients underwent visual rehabilitation, including
pleoptic and ortoptic treatment in the necessary cases.
Results: The best corrected visual acuity in the
operated eyes reached on average 0.6 (± 0.4); for near
vision, however, it was 1.6 (±1.9). Pre-traumatic ocular
alignment in all children was correct. After trauma, but
before surgery, we recorded 39 cases of ortoposition, 6
cases of esotropic and 3 cases of exotropic. In the
post-surgical follow-up period strabismus was noticed in
the same children. Simultaneous perception was found in
37 children, fusion in 18 children and stereopsis in 12
children.
Conclusion: Post-traumatic cataract removal combined
with posterior chamber intraocular lens implantation
improves visual acuity but is determined by type of
trauma. Ocular alignment depends on post-operative
visual acuity. Pseudophakia after post-traumatic
cataract surgery allows to regain full binocular vision. |
|
|
| Key words: |
visual acuity, strabismus,
binokular Visio, children, pseudohpakia. |
|
|
|
Urazy tępe oraz przenikające gałki
ocznej są częstym powodem znacznego upośledzenia widzenia u
dzieci i młodzieży. Jednym z powikłań jest zaćma pourazowa.
Usunięcie jej i wszczepienie sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej
tylnokomorowej pozwala na odzyskanie użytecznej ostrości wzroku
u tych pacjentów i zachowanie obuocznego widzenia. Dobra ostrość
wzroku obojga oczu i prawidłowe ich ustawienie mają istotny
wpływ na jakość życia pacjentów. Ważnym czynnikiem warunkującym
uzyskanie dobrego ostatecznego efektu leczenia jest zapobieganie
powstawaniu niedowidzenia w operowanym oku po uprzednio
przeprowadzonym zabiegu. Jeśli jednak dojdzie do powstania
niedowidzenia, wówczas należy je leczyć intensywnie, podjąć
próbę przywrócenia widzenia obuocznego i prawidłowego ustawienia
gałek ocznych. U części pacjentów poprawa następuje po
zastosowaniu ćwiczeń ortoptycznych, u reszty zaś wymagane jest
operacyjne leczenie zeza (1,2,3,4,5).
Cel
Celem pracy jest ocena ostrości wzroku, widzenia obuocznego
i ustawienia gałek ocznych u dzieci po zabiegu usunięcia zaćmy
urazowej z wszczepieniem sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej
tylnokomorowej.
Pacjenci i metody
Badaniem objęto 46 dzieci (46 oczu), w tym 35 chłopców i 11
dziewczynek, operowanych w Klinice Okulistyki Dziecięcej Katedry
Okulistyki Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach w
latach 2000-2006 z powodu zaćmy urazowej z wszczepieniem
soczewki wewnątrzgałkowej tylnokomorowej (PCIOL). Wiek dzieci w
chwili zabiegu operacyjnego wynosił od 3 lat do 18 lat. Okres
obserwacji wynosił średnio 41,5 miesiąca (±17,6 miesiąca).
Ostrość wzroku do dali i bliży badano z najlepszą korekcją na
tablicach Snelena. Ustawienie gałek ocznych i stopień obuocznego
widzenia badano na synoptoforze.
Zabieg korekcyjny zeza – cofnięcie mięśnia prostego
przyśrodkowego – wykonano u 3 dzieci.
U 22 dzieci zastosowano terapię okluzyjną i ćwiczenia
pleoptyczne, u 9 dzieci zaś – ćwiczenia ortoptyczne.
Analizę otrzymanych danych przeprowadzono z wykorzystaniem
arkusza kalkulacyjnego Excel firmy Microsoft oraz Statistica V
7.1 PL firmy Statsoft P (α<0,05).
Wyniki i omówienie
Ostrość wzroku do dali przed zabiegiem operacyjnym wynosiła
średnio 0,02 (±0,08), a do bliży – 5,7 (±0,9).
Ostrość wzroku z najlepszą korekcją w oku operowanym do dali
wynosiła średnio 0,6 (±0,4), a do bliży 1,6 (±1,9).
Stosując test kolejności par Wilcoxona, w okresie obserwacji po
zabiegu operacyjnym stwierdzono istotną statystycznie poprawę
ostrości wzroku do dali i bliży (p = 0,000).
U dzieci, u których ostrość wzroku wynosiła 0,7-1,0 do dali,
obuoczne widzenie w stopniu fuzji wykazano u 16 dzieci (34,8%),
a stereopsję – u 12 spośród nich (26,1%). U wszystkich tych
pacjentów ostrość wzroku do bliży wynosiła 0,5.
Zez w zaćmie pourazowej powstaje głównie na skutek
przedłużającego się złego widzenia. Po jej usunięciu może
zmniejszyć się lub pogłębić, jeśli przeprowadzenie zabiegu nie
przywróci dobrej ostrości wzroku.
Gierek-Łapińska i wsp. (6) przebadali 47 dzieci – 51 oczu z
pseudofakią pierwotną i wtórną (17 oczu po zaćmie urazowej, 15 –
zaćmie wrodzonej, 17 – z bezsoczewkowością, w tym 4 z
pourazową). Nieprawidłowe ustawienie gałek ocznych w zezie
rozbieżnym i zbieżnym stwierdzili w 11 oczach przed zabiegiem
operacyjnym i po nim. W oczach tych (3 po zaćmie wrodzonej, a 8
z wszczepem wtórnym) występowało też gorsze widzenie.
Menezo i wsp. (7) w 17-letniej obserwacji 103 oczu z wszczepem
soczewki po usunięciu jednostronnej zaćmy pourazowej stwierdzili
obecność zeza u 36% dzieci.
Weisberg i wsp. (8) uważają, że zez występuje o wiele częściej u
dzieci z pseudofakią niż w populacji zdrowych dzieci. Po
przebadaniu 94 dzieci leczonych w latach 1990--2003 u 37 spośród
nich (39%) stwierdzili obecność zeza. W grupie oczu ustawionych
w zezie zez zbieżny wystąpił u 46% dzieci, a rozbieżny – u 41%
badanych. Autorzy zaobserwowali, że na wystąpienie zeza nie mają
wpływu: wiek, w którym wystąpiły pierwsze objawy, czas między
wykryciem zaćmy a jej usunięciem, typ zaćmy. Czynnikami
odpowiedzialnymi za jego rozwój są: ostrość wzroku przed
zabiegiem usunięcia zaćmy i po nim, typ zeza i stopień
niedowidzenia po operacji. Ponieważ dużą liczbę pacjentów z
zezem udaje się wyleczyć, autorzy zalecają częste kontrole i
właściwe ich prowadzenie.
Van Balen i wsp. (9) w czasie obserwacji trwającej 11,5 roku
oceniali ustawienie oczu u 27 dzieci po zabiegu usunięcia zaćmy
urazowej z wszczepem sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. U 9
dzieci stwierdzili obecność zeza, w tym zbieżnego u 4 dzieci, a
rozbieżnego u 5 dzieci. Fuzję i stereopsję wykazali u 13 dzieci.
W naszych badaniach zez rozbieżny wystąpił u 3 dzieci (6,5%), a
zbieżny u 6 dzieci (13%).
Nowakowska i wsp. (1) poddali analizie 30 chorych z zezem i
wszczepioną soczewką wewnątrzgałkową po operacji zaćmy.
Zachowawczo leczono 22 osoby, a operacyjnie – 8 osób. W
wywiadzie 5 pacjentów podawało uraz. W przedstawionej grupie
przyczyną zaburzeń ustawienia oczu była długo istniejąca
nieskorygowana jednostronna bezsoczewkowość. W całej grupie
chorych leczenie operacyjne okazało się skuteczne. Autorzy
stosowali technikę szwów regulowanych. Niektóre zabiegi były
połączone z iniekcjami toksyny botulinowej oraz zastosowaniem
folii pryzmatycznej przed operacją.
|
|
W naszym materiale operacyjna
korekcja zeza zbieżnego była konieczna w 3 przypadkach (6,5%) –
wykonano cofnięcie mięśnia prostego przyśrodkowego.
Park i wsp. (10) oceniali 6 dzieci, w wieku od 2 lat do 6 lat,
po zabiegu operacyjnym usunięcia zaćmy urazowej z wszczepem
sztucznej soczewki. W grupie tej nie obserwowali wystąpienia
zeza, ale tylko dwojgu dzieciom udało się przywrócić obuoczne
widzenie.
Koszewska-Kołodziejczak i wsp. (11) w grupie 33 przebadanych
dzieci z pseudofakią po zaćmie urazowej stwierdzili: u 25 dzieci
(75,8%) jednoczesną percepcję, a u 15 dzieci (45,4%) – pełne
widzenie obuoczne. Badania Koraszewskiej-Matuszewskiej i wsp.
(12) wykazały: u 69,2% dzieci obecność jednoczesnej percepcji,
jednoczesnej percepcji i fuzji zaś u 38,4% dzieci w grupie z
pierwotnym wszczepem soczewki po usunięciu zaćmy urazowej. U
badanych przez nas dzieci jednoczesna percepcja wystąpiła u 37
dzieci (80%).
Autrata i wsp.(13) w grupie badanych 47 dzieci z PCIOL po
usunięciu zaćmy pourazowej stwierdzili obuoczne widzenie u 84%
dzieci, a tylko u 80% dzieci, które do wyrównania afakii używały
soczewek kontaktowych.
Kora i wsp. (14) we wszystkich 8 przypadkach dzieci z wszczepami
soczewek po zaćmie pourazowej wykazali obecność fuzji, obecność
stereopsji zaś – w 6 przypadkach. Według naszych badań fuzja
była obecna u 18 dzieci (31%).
Stahl i wsp. (15) oceniając rezultaty zabiegu u 43 dzieci z
pseudofakią po usunięciu zaćmy urazowej, rozwojowej i wrodzonej,
u 62% pacjentów stwierdzili stereopsję.
Podobne wyniki uzyskali Birdtova i wsp. (16) w grupie
przebadanych 33 chorych, w tym u 21 z zaćmą pourazową
stwierdzili fuzję i stereopsję u 67,9% osób z wszczepami
sztucznych soczewek.
Zubcov i wsp. (17) wykazali stereopsję u 43% pacjentów z grupy
15 dzieci w wieku od 3 lat do 12 lat, które miały usuniętą zaćmę
urazową z pierwotnym wszczepem do komory tylnej.
U obserwowanych przez nas badanych obuoczne widzenie w stopniu
stereopsji było obecne u 12 dzieci (25%).
Autorzy (3,11) sugerują, że u małych dzieci nawet krótki okres
pozbawienia bodźców wzrokowych wskutek powstania zaćmy w oczach
z rozwijającym się obuocznym widzeniem może prowadzić do jego
utraty.
W naszej grupie pacjentów przeprowadzano częste okresowe
kontrole, włączając dodatkowo: terapię okluzyjną i ćwiczenia
pleoptyczne – u 22 dzieci (20%), ćwiczenia ortoptyczne – u 9
dzieci (5%).
Wnioski
Ostrość wzroku po zabiegu operacyjnym usunięcia zaćmy
pourazowej z wszczepieniem soczewki wewnątrzgałkowej
tylnokomorowej ulega poprawie, ale jest uwarunkowana rodzajem
urazu. Ustawienie gałek ocznych zależy od ostrości wzroku
uzyskanej po zabiegu operacyjnym. Pseudofakia po usunięciu zaćmy
urazowej pozwala na przywrócenie pełnego widzenia obuocznego.
Piśmiennictwo:
1. Nowakowska O, Omulecki W, Broniarczyk-Loba A: Leczenie
operacyjne zeza u pacjentów z pseudofakią. Klinika Oczna 2007,
109(1-3), 25-29.
2. Woś M, Mirkiewicz-Sieradzka B: Odległe wyniki leczenia zaćmy
urazowej. Klinika Oczna 2004, 106(1-2), 31-34.
3. Kałużny J, Koszewska-Kołodziejczak A, Kałużny JJ: Wyniki
operacji zaćmy z wszczepem sztucznej soczewki u dzieci w wieku
od 17 miesięcy do 8 lat. Klinika Oczna 2003, 105(5), 267-271.
4. Synder A, Kobielska D, Omulecki W: Wszczepy soczewek
wewnątrzgałkowych w zaćmach pourazowych. Klinika Oczna 1999,
10(5), 343-346.
5. Bakunowicz-Łazarczyk A, Stankiewicz A, Urban B,
Średzińska-Kita D: Wyniki operacji zaćmy z wszczepieniem
sztucznej soczewki u dzieci i młodzieży w latach 1990-1995
(materiał własny). Klinika Oczna 1996, 98(4), 295-297.
6. Gierek-Łapińska A, Formińska-Kapuścik M, Kamińska-Olechnowicz
B, Pietrzycka J, Filipecka I, Marońska-Strózik D, Sarzyński A:
Ocena narządu wzroku u dzieci i młodzieży w oczach
pseudofakijnych. Klinika Oczna 1998, 100(3), 159-161.
7. Menezo JL, Esteve JT, Perez-Torregrosa VT: IOL Implantation
in Children –17 Years Experience. Eur J Impl Refr Surg 1994, 6,
251-256.
8. Weisberg OL, Sprunger DT, Plager DA, Neely De, Sondhi N:
Strabismus in pediatric pseudophakia. Ophthalmology 2005 Sept,
112(9), 1625-1628.
9. Van Balen AThM, Koole FD: Lens implantation in children.
Ophthalmic Paediatrics and Genetics 1988, 9(2), 121-125.
10. Park HJ, Yu YS, Kim HJ, Kim SJ, Choung HK: Visual Function
after Primary Posterior Chamber Intraocular Lens Implantation in
Pediatric Unilateral Cataract: Stereopsis and Visual Acuity.
Korean Journal of Ophthalmology 2007, 21(4), 195-200.
11. Koszewska-Kołodziejczak A, Kałużny J: Ostrość wzroku i
widzenie obuoczne u dzieci z pseudofakią. Klinika Oczna 2006,
108(1-3), 47-50.
12. Koraszewska-Matuszewska B, Samochowiec-Donocik E, Papież M:
Pojedyncze widzenie obuoczne u dzieci z pseudofakią. Klinika
Oczna 1996, 194(6-7), 219-221.
13. Autrata R, Rehurek J, Uncovska E, Vancurova J: Binocular
vision after cataract surgery in children – long-term results.
Cesk Slov Oftalmol 2001 Mar, 57(2), 92-98.
14. Kora Y, Inatomi M, Fukado Y, Marumori M, Yaguchi S: Long
term stady of chidren with implanted intraocular lenses. J
Cataract Refract Surg 1992 Sept, (18), 485-488.
15. Stahl E, Zubcov AA, Schnaudigel OE, Fries U, Ohrloff C,
Stark N: Capsular sack-fixed IOL implantation in pediatric
cataract. Visual prognosis and complications. Ophthalmologe 1998
Feb, 95(2), 88-91.
16. Birdtova E, Kraus H: Implantace intraocularnich cocek u deti.
Cs Oftal 1995, 51(2), 75-82.
17. Zubcov AA, Stahl E, Rossillion B, Nutzenberger A, Kohnen,
Ohrloff, Stark N: Stereopsis after primary in-the-bag posterior
chamber implantation in children. J AAPOS 1999 Aug, 3(4),
227-233. |
|
| |
|
|
|
|
|
